Dinosaurua(Miguel+Itarte)


 * __DINOSAURUAK__**

__**Aurkibidea :**__

- Brontosaurio(a) - Estegosaurio(a) - Pterodactylo(a)


 * __BRONTOSAURUS(a) :__

__Datu horokorrak :__**

Apatosaurus(a), Brontosaurio izenarekin ere bai ezagutua, orain dela 140 milioi urte agertutako dinosauru erraldoi hau, aro jurasikoan agertu zen. Animali hau izan da lurran egon diren handienetariko bat. 4,5 metroko altuerarekin (asta las caderas) ,25 metroko luzerarekin eta 35 tonako pisuarekin. Dunosauru hau ezaguna egiten da "//Los picapiedra//" Marrazkietan agertzen bait delako.

__**Medio ambiente :**__

Orain dela urte batzuk uste zen, Brontosaurusa, ezin zuela bere pisua jasan lurra lehorrean. Orregatik esan zen lurran bizi ordez uretan bizi zirela (aintziretan gehienak). Baina orain dela gutxi eginiko frogak esaten dute hau gezurra zela. Animali hau belarjalea zen eta bere lepoari esker hartzen zuen zuahitz-etako ostoak, gainera, bere isatza luzeari esker, kontrapisua egiten zuen lurrera ez erortzeko. Aurkitutako aztarnak, Brontosaurusa taldeka bizi zela esaten dute, eta gaurko egazti batzuk bezala, harriak "jaten" zituen ostoak jaten laguntzeko, bere hortzak ez bait zuten ostoetako fibrak guztira apurtu.


 * __Klazifikazioa eta historia :__**

1877an, Othniel Charles Marsh nota batzuk publikatu zituen Apatosaurusaren deskubrimientoari buruzkoak, baina 1879an beste aurkikuntza, askoz ere osatuago bat deskribatu zuen, Brontosaurioa. Baina 1903an, Apatosaurusa, Brontosaurusaren kume bat zela jakin izan zen, eta orduan, Apatosaurusaren izena lehenago publikata zegoenez, Hau jarri zitzaion izen ofizial bezala eta Brontosaurusa bere sinonimoa izan zen. Aurkitu izan dira aztarnak Coloradon, Oklahoman eta Utahn, hau esan nahi du hego Amerikan bizi izan zela.

__**Motak :**__

- __**Apatosaurus ajax** :__ Mota hau Othiel Charles marsh paleontologoak jarri zion Ajax heroe-aren ohorez. Bi ezurdura aurkitu dira buruaren zati batekin batera. - **__Apatusaurus excelsus :__** Izen hau Othiel Charles Marsh jarri zion 1879. urtean. Haien aztarnak Oklahoman, Utahn, eta Wyoming-en (Estatu Batuak) aurkitu dira, sei ezurdura eta buru zati batzuk. - __**Apatosaurus louisae :**__ Mota oni William Holland-ek, 1915an izena jarri zion. Ezurdura bat Coloradon aurkitu zen (Estatu Batuak).


 * __PTERODACTYLUS(a) :

Datu orokorrak :__** Pterodactylus(a) (egalak dituen beatza), dinosauru mota hau orain dela 155-150 milioi urte agertu zen, aro Jurasikoan. Dinosauru txiki hau 20 kiloko pisua zeukan eta 50-57 cm-ko egalak zituen, baina aurkitu dira aztarna batzuk eta aietan egala 1m neurtzen zuten. Buru txikia zeukan moko zorrotz batekin hortz txikiz betea, besoak, eskuak eta hiru atzapar motz. Ere bazeukan beatz luze bat bere egoaren puntara ailegatzen zena, bere lepoa luzea zen eta isatz motza zeukan eta egaztien antzeko "oinak".

Peterodactylusak aintzira handien ertzetan bizi ziren. Aintziretan zeuden arrain kiloak arrapatzen zituzten, hau esan nahi du aragi jaleak zirela. Taldetan bizi ziren, eta normalean egan egiten zuten, edo arrainak arrapatzeko, edo beste dinosaurioetaz ihes egiteko.
 * __Medio ambiente :__**

Peterodactylusaren aztarna batzuk Frantzian, Ingalaterran, Alemanian eta Tanzanian (Afrika) aurkitu egin dira. Lehenengo Peterodaktylusa Cosmo Alessandro Collini izeneko naturalista batek aurkitu zuen, Solnhofen (Bavaria, Alemania), 1784. urtean. Urte aietan itsaseko animali bat zela uzte izan zen, baina geroago narrasti egalari bat zela oartu ziren, eta 1809. urtean, //George Cuvier//-rek //Pterodactyle// izena ezarri zion.
 * __Aurkikuntzak :__**

Jende gehienak //Pteranodon//-arekin nahasten dute, "//Parque Jurasico//" peliculan agertzen den dinosaurua, astuna eta handia dela sinestaratzez.
 * __Kultura popularra :__**


 * __STEGOSAURUS(a) :__**

Estegosaurus(a) (teilatua daukan narrastia) aro Jurasikoan agertu zen, orain dela 156-144 milioi urte. Dinosauru hau egon direnetatik handienetariko bat izan zen. 4m-ko altuera zeukan, 9m-ko luzera eta 2 tona pisatzen zuen. Lau anka zituen, apatxetan (pezuñas) bukatuak, bere burua txikia eta luzea zen, hortz txikiz osatua. Karakteristikarik aipagarriena isatzan zeukan 60cm-ko puak ziren eta sorbaldan zeukan plakak. Hauek etsaileengandik babesten zituzten. XIX. mendean "dinosauru tuntuna"ren izenarekin ezagutzen zen, bere garuna intxaur baten tamaina zeukalako.
 * __Datu orokorrak :__**

Stegosauru(a) Wyoming, Utah eta Coloradon (Estatu Batuak) bizi ziren. Belarjalea zen, "arbustoak" etabar jaten zituen eta bakarka bizi zen. Sorbaldan zeukan puak, aragi jaleetatik babesteko erabiltzen zituen, sarritan erasotzen baizioten.
 * __Medio ambiente :__**

Wyoming, Utah, eta Coloradon (Estatu Batuak) aztarna pila aurkitu dira, gehienak ezurdurak eta buru hezur gutxi batzuk.
 * __Aurkikuntzak :__**