Tsunamia+(Iñaki+Chacon)

Iñaki Chacon Tsunamiak
__Zer da?__ Olatu bat edo olatu multzo bat, indar handia dutenak. __Nola sortzen dira?__ Hauek, ozeanoen hondoan sortutako lurrkaren ondorio dira. __Nolakoak dira?__ Tsunami baten indarra, bere altuera eta abiaduraren areaberakoa da. 4-5Km-ko sakonera dagoen lekuetam, tsunamiak, 600km/h-ko abiadura hartzen du. Olatua ezponda kontinentalean sartzean, abiadura mantsotu eta altuera galtzen du. Abiadura 100-50km/h-koa da eta altuera 3-30m-koa __Non?__ Gehienak, ozeano barearen inguruan gertatzen dira. Bertan, suaren gerrikoa dagoelako, lurra planetaren zatirik aktiboena. Eta bertan, ia egunero, lurrikarak eta antzekoak gertatzen dira, bertan sumendiak bai daude.

__**GARRANTZITSUENAK**__ San torini(1650 k.a.) Sumendi baten ondorioz gertatu zen, honek olatu izugarri batzuk sortu omen zituen. Hauek 100-150m-ko altuera izan omen zuten. Honek, Terasko hiria suntsitu omen zuen. Lisboa(1755) Jende asko hil zen Lisboan gertatutako lurrikaren ondorioz eta bizirik atera zirenak, momentu batzuk beranduago iritsi zen tsunamiak hil egin zituen. Krakatoa(1883) Krakatoako sumendia esnatzerakoan, 45m-ko altuera zituzten olatuak sortu zituzten, eta hauek, 35.000 pertsona inguru hil egin zituen. Krakatoako sumendiaren magma, Java eta Sumatrako kostetaraino iritsi zen, itsasoko ura irakiten jarri omen zen eta bertan zegoen guztia erre zuen. Indikoa(2004) 2004ko Abenduak 26an, Sumatrako irlan, ezagutu diren tsunamietatik, gogorrenetakoa izan zen. 288.000 pertsona hil ziren tsunami honen ondorioz, baino tsunami hau, milaka kilometrora zeuden irletara iritsi zen.