Plaka+tektonikoa

__//**PLAKA TEKTONIKOAK**//__

Aurkibidea : 1- Teoriaren historioa 2- Muga motak : Muga digergenteak Muga konbergenteak 3- Plaken mugimendua sortzen duten indar nagusiak : Fikzioa Grabitatea Kanpo -indarra 4- Plaka nagusiak

//**__1- TEORIAREN HISTORIOA__**//

Plaka tektonikoen teoriaren jatorrian beste bi teoria aurki daitezke :

Kontinenteen jitoren teoria alde batetik eta lurrazal ozeanikoaren edapenarena bestetik. Lehenengo teoria //Alfred Wegene-//rrek proposatu zuen XX. mendearen hasieran eta orrekin kontinenteen kosten artean zeuden antzekotasunak azaldu nahi zituen. Bere teoria pangea izeneko superkontinente baten antzinako esistentzia zen, Perniarrean banandu zena gaur egungo egoerara iritsi arte. Teoria hau alde batera utzi zen eta jendeak ez zuen begi onez hartu ez zelako azaltzen zeintzuk indarrek hartzen zuten parte mugimendu hauek sortzeko. XX. mendearen erdialdean lurrazal ozeanikoa lurrazal ozeanikoa edatzen ari zela proposatu zuten erdi ozeanoko gandorraren ikerketa geologiko eta geofisiko ugari zirela eta. Ikerketa hauek sonarraren asmakizunarekin egin ziren bigarren mundu gerraren ostean. Plaken tektonika, beraz, aurretik izandako bi teoria hauek hartu eta geologian ematen diren ainbat prozesuren azalpena emate zuen teoria izan zen. 1950 eta 60ko hamarkaden artean sortu zen teoria da. //Alfred Wegene//-rrek oinarri sendoak jaeei bazituen ere teoria hau kolektiboa da, eta hainbat ezberdinetako kideen hartu zuten parte. //Tuzo Wilson// eta //Walter Pitman// geologoak, //Harry Hess// eta //Halam// Cox geofisikoek eta //Linn Sykes,// //Hiroo Konamori// eta //Maurice Ewing// sismologoek besteak-beste ekarpen handiak egin zituzten**//__.

2- MUGA MOTAK

Muga dibergenteak:__//** Bi plaka bata bestearekiko urruntzen direnean eta beraz lurrazal berria sortzen denean gertatzen da.

__**Muga konbergenteak :**__ Bi plaka bata bestearekiko elkartzen direnean eta beraz bata bestearen azpitik sartu edo talka egiten dute.


 * __3- PLAKEN MUGIMENDUA SORTZEN DUTEN INDAR NAGUSIAK :__**

Bi frikzio mota indar daude. Lehenengoan astenosfera eta litosferaren arteko mugimenduan frikzioa gertatzen da. Bigarrenean subdukzioan dagoen plaka baten gohi edo beheko aldean gertatzen da.
 * __Frikzioa :__**


 * __Grabitatea :__**

- Irritaketa grabitazionala Plaken mugimendua ozeano erdiko gandorrek altuera handiagoa dela eta mugitzen dira. Litosfera ozeanikoa dandor hauetan sortzen ari denez mantuko material beroa pxkanaka-pixkanaka hozten doa, eta bere lodiera galduz. Litosfera hau beraz dentsoagoa izango da, eta orregatik isoztazio jasango du mantuan barneratuz. Emaitza gandorretik urruntzen goazen heinean inklinazioa handitze joango dela izango da. Plaka batzuk, Ipar Amerika plaka, Afrikar plaka, edo Antarktikako kasu ez dute inon ere subdukziorik, baina ala ere mugimenduan daude. Hau dela eta oraindik orain inbestigazio handia dago mugimenduaren jatorriaren inguruan.

2006ko urtarrila-otsailan "//Geological Society of America Bulletin//" ean argitaratutako artikulu batean ilargiaren mareen eraginez lurreko mendebalderako mugimendua zen. Lurra ekialderantz mugitzen denez ilargiarekiko honen grabitateak Lurraren lurrazala mendebalderantz mugitzen zuela argudiatzen zuten. Azalpena honekin ere //Artizarra// eta //Martitzek// ilargirik ez dutenez zergatik ez duten plaken tektonikarik azaldu nahi da. Argudio hau lehen aldiz //Alfred Wegener// berak eman zuen teoria lehen aldiz azaltzerakoan.
 * __Kanpo indarrak :__**

4- **__PLAKA NAGUSIAK:__**

Afrikar plaka Antarktikar plaka Australiar plaka Eurasiar plaka Ipar Amerikar plaka(Ipar Amerika eta Siberia hartzen ditu baitan) Hego Amerikar plaka Pazifiko plaka Horrez gain txikiagoak baina garrantzitsuagoak diren plakak: Indiar plaka Arabiar plaka Skotia plaka Karibear plaka Nazka plaka