Txantxangorria

= =

**__TXANTXANGORRIA__**
Txantxangorria Euskal Herrian oso ezaguna den hegazti txiki eta polita da. Eritachus Rubecula du izena zientifikoki.


 * //__Deskribapena:__//** Txantxangorriak luzeraz 13-14 zentrimetro inguru neurtzen du eta 12-16 gramo inguru pisatzen du. Bere biziraupena 3-4 urtekoa da. Sexu bietako helduak, hain deigarria den kopeta eta papar gorriska, bizkarralde arreberdeska eta sabelalde zuriz jantzita daude. Bere hanka fin eta luzeekin salto egiten du. Bere moko mehez zizareak eta bere jakiak arrapatu eta jan egiten ditu. Hegan erabiltzen dituen hegalak zabalduta 6-7 zentimetro neur dezake zabaleraz eta bere begi beltz handiek osatzen dute animalia alai eta eztiaren irudia.


 * //__Ugalketa:__//** Txantxangorriaren egoeran emea arraren bila doana da. Habia, lurretik gertu, eta hostoek ongi disimulaturiko adar tartean edo zulotxoren batean kokatua egonten da eta eraikuntzarako iletxoak, hosto, goroldio eta belarra erabiltzen dute, txitoak goxo-goxo eta bero haz daitezen. Arraultzak txuriak dira puntu marroi-gorrixkakin. 4-6 araultza inguru jartzen ditu emeak errute bakoitzean baina gehienetan horietatik 1 edo 2 bakarrik jaiotzen dira. Apiriletik Abuztura errun dezakete emeek. 2 gramo izaten oi ditu jaiotzerakoan. 15-16 egun ondoren, gutxigora behera, bikotea txitoentzako janaria bilatzen asten da eta 13-14 egun geroago txitoak hegan asteko prest egongo dira.


 * __//Elikadura://__** Txantxagorria zelai irekietan elikatzen da. Urtaro ezberdinetan jaki ezberdinak jaten ditu. Udan intsektuetaz, batez ere, intsektu asko dagoelako eta asko gustatzen zaizkiolako (euliak, matxinsaltoak, armiarmak...). Udan, ere, izainetaz (sangijuela) eta zizareez edo arrez elikatzen da. Neguan, berriz, ez intsekturik, ez izainik eta ez zizarerik dagoenez haziz, gehine bat, eta fruituz elikatzen da.


 * //__Txantxangorriaren txorrotxioa:__//** Seguraski ia denok entzun dugula txantxangorriaren txorrotxioa. Txorrotxioz eta fistukaz beteriko kantu ederra abesten du, fin eta goxo-goxo abesten du. Abeslari aparta da Euskal Herriko hegazti ezagun hau.


 * //__Bizilekua:__//** Europan bakarrik aurki dezakegu gure hegazti txikia. Gehien bat Europako iparraldean, Dinamarkan eta Britaina Handian. Itsas ertzetik, goimendietako basoaren mugaraino ager daiteke, eta baso, lorategi, baratzetako hesi eta, oro har, sastraka ugari duen zuhaizti guztietan bizi da. Euskal Herriako hegoaldean ez ditugu asko aurkituko, gehiena erdi basamortua delako eta txantxangorriek nahiago dute leku heze edo berdeetan.


 * //__Euskal Herrian:__//** Hasieran idatzi dudan bezala, txantxangorria oso hegazti ezaguna da Euskal Herrian. Txantxangorriari buruz kondaira, historio, abestiak etab. daude. Badago kondaira ezagun bat honela diona: Jesukristo gurutzean zegoela txantxangorri bat hurbildu omen zitzaion eta buruan zituen arantzak kendu omen zizkion. Baina horretan ari zela, odol-tanta erori, eta egunsenti ederrenetako eguzkia bezain gorri gelditu zitzaion betirako.