basurdea

Basurdea, Mammalia klaseko eta suidae familiako ugaztuna da, **__Sus scrofa__** espeziekoa. 90 – 150 cm inguru neurtzera iritsi daiteke eta 80 kg inguruko pisua pisatzera.
 * __//BASURDEA (Sus scrofa)//__ **

Ia mundu osoan zabalduta dagoen ugaztun hau txerriaren antza handia daukan animalia da. Leku batzuetan desagertuta dagomedia type="youtube" key="GbNs3sQE0o8" height="344" width="425", gizakiak akabatu duelako, adibidez Britainiar Irletan. Beste batzuetan, aldiz, gizakiak berak eraman du; Ameriketara eta Ozeaniara adibidez. Gehienak, Afrikako iparraldean, Europan eta Asian bizi dira. Ingurune guztietan bizi da baldin eta basoak badaude; horiek beharrezkoak ditu eguna gordeta pasatzeko.

Ezaugarriak
Txerriak bezala, buru handia eta begi txikiak ditu. Belarriak handi samarrak ditu eta musu luzea du. Musuaren bukaeran sudur-zuloak eta kailu zapal bat dauka. Emeak arrak baino txikiagoak dira eta musua luzeagoa daukate. Basurdea oso animalia sendoa da. Zurden artean gorputz osoa estaltzen dion ile fina dauka. Aurreko hankak atzekoak baino txikiagoak dira eta laurak oso sendoak. Hankaren bukaeran apatxa(pezuña) bi behatzekin daukate. Buztana, txerriarena ez bezala, zuzena daukate. Seguruenik basurdearen atalik nabarmenena letaginak dira. Beheko masaileko letaginak oso luzeak dira (20 cm-raino iritsi daitezke) eta goiko masailekoak laburragoak. Arrek letagin horiek borrokarako erabiltzen dituzte eta emeek ez dauzkate arrek bezain luzeak. Denetarik jaten dute, hau da, orojaleak dira; susterrak, fruituak, karraskariak, intsektuak, zaborrak, etab. Oso usaimen ona daukate eta lur azpiko jana usaintzeko gauza dira.

 Ugalketa [[image:Basurdea.jpg width="159" height="182" align="right"]]
Emeak azaro edo abenduan araldian sartzen dira eta orduan arra, bakarti bizi izan dena, hurbiltzen da emeen taldera. Garai honetan borroka latzak egoten dira arren artean emeak ernaltzeko. Lau hilabetera 2-6 kume jaioko dira. Kume hauek amarengandik esnea hartuko dute hiru edo lau hilabetez eta urtebetera arrak joango dira taldetik. Kumeek marra batzuk dauzkate bizkar aldean eta horri esker errazago egiten zaie etsaiengandik ezkutatzea. Sei hilabetera, kumea gorrixkak dira eta heldutasun sexuala bi urterekin iristen zaie. 19 urte arte bizi daitezke. Emeak dira taldea gidatzen dutenak.

Euskal Herrian
Euskal Herrian bizi dira bereziki, nekazaritza-lurrak geroz eta utziagoak daudelako. Asko daudenez nekazaritza lurretan sekulako triskantzak egiten dituzte. Zientzialariek iberiar penintsulan bi basurde klase bereizi dituzte eta Euskal Herrian dagoena //sus scrofa castillanus// espeziekoa da, nahiz eta oso argi ez egon azpi espezie horren eta Europan dagoenaren (//sus scrofa scrofa//ren) arteko desberdintasuna.